Operationalisaties voor gedragscompetenties

Groep 7: Exceptionele Competenties: Intuïtie en Geloof.

GedragscompetentiesVoorbeelden van operationalisaties
Nr Een gedragscompetentie is een verzameling van specifieke en observeerbare gedragsvormen die op een logische en betrouwbare manier aan de gedragscompetentie kunnen worden gekoppeld. 'Operationalisaties' moeten concrete voorbeelden zijn van zichtbaar gedrag dat bij de gedragscompetentie past. Bij deze exceptionele competenties worden hier concrete voorbeelden geformuleerd alsof de analist die heeft genoteerd op basis van intervieuws en observaties van het gedrag hetgeen vervolgens bij betrokkene is geverifieerd. In de praktijk zal het bij gevoelige zaken helaas vaak op vluchtige waarnemingen en snelle (voor)oordelen neerkomen.
7.1 Intuïtie:

In complexe situaties zeer snel reflexmatig reageren op grotendeels onbewuste informatie.


  • Slaat als tennisspeler inkomende smash feilloos terug.
  • Loopt onder het praten met anderen verschillende trappen op en af.
  • Weert als beoefenaar van "martial arts" de aanvallen van de tegenstander.
  • Schiet pijl vanaf grote afstand midden in de roos.
  • Fietst op de automatische piloot door het drukke stadsverkeer.
  • Voorkomt als autobestuurder aanrijding met onverwacht overstekende voetganger.
  • Koopt aandelen die kort na aankoop snel in waarde stijgen.
  • Stapt niet in aantrekkelijke projecten die achteraf grote risico's blijken te hebben.
7.2 Geloof:

Automatisch, vrijwel onbewust, kiezen voor acties of verklaringen, op basis van krachtige positieve en negatieve verwachtingen die daarbij gezien worden als onweerlegbare feiten, "logische consequenties" of die naar eigen mening zouden berusten op een "intuïtief zeker weten".

Men kan op grond van verschillende soorten verwachtingen eventueel verschillende vormen van geloofsgedrag onderscheiden:

  • Existentieel geloofsgedrag: Morgen zal de zon weer opgaan.
  • Functioneel geloofsgedrag: Buschauffeur zal de bus niet opzettelijk tegen een muur laten botsen.
  • Sociaal geloofsgedrag: Volksvertegenwoordigers stellen algemeen belang boven persoonlijk belang.
  • Religieus geloofsgedrag: Het goede wordt beloond en het kwade wordt gestraft.


    • Gaat uit eten in - volgens de VVV - het beste restaurant van de regio.
    • Koopt direct vernieuwde en verbeterde wasmiddelen.
    • Opent tuinhek denkend dat de hond van de buurman niet zal bijten.
    • Brengt sterke negatieve gevoelens tot uitdrukking jegens personen of groepen van wie men meent dat zij ten onrechte worden bevoordeeld.
    • Koopt nieuwe auto omdat gemeld wordt dat dit type de belasting van het milieu zal verminderen.
    • Steekt blindelings een straat over waar de snelheid van voertuigen tot 30kmh beperkt is.
    • Koopt boek omdat dit volgens een recentie belangrijk, leuk, leerzaam of interessant is.
    • Houdt zich zorgvuldig aan gedragsregels, normen en waarden van de natie, de cultuur, de religieuze of politieke stroming waar men zich toe rekent.
    • Zet 'savonds de wekker op tijd voor het volgende dagprogramma.
    • Leest rustig de ochtendkrant in de bus naar het werk.
    • Stemt bij volgende Tweede Kamer verkiezingen op Verdonk.
    • Sluit principieel geen verzekeringen af tegen ziektekosten, bedrijfsschade of aansprakelijkheid, e.d.
    • Laat principieel kinderen niet inenten tegen mazelen, bof, diphteritus of polio, etc.
    • Voelt zich persoonlijk verplicht om voor zijn naaste te zorgen.
    Enige uitleg over deze gedragscompetenties.
    Betekenis van de hier gebruikte vaktermen.
    Terug naar verzameling (7 groepen) competenties.
    Terug naar de home page van Li Po.
    Terug naar Li Po web.
    Terug naar Li Po castel
    Database competentieprofielen
    Laatst bijgewerkt: 6 oktober 2008 /WvO